Trauma, złożone PTSD i mentalizacja. Jak neuronauka zmienia psychoterapię

Anna Król-Kuczkowska

Wiemy, że skuteczna psychoterapia pozostawia w mózgu trwałe, obserwowalne ślady (E. Kandell).
Ludzki mózg jest organem, poprzez który działa ludzki umysł. Przez długi czas istnienia psychoterapii oddzielaliśmy te dwa zjawiska, odrębnie pojmując mózg, a odrębnie umysł. Lecznicze działanie terapii opisywane było jako uzdrawianie umysłu.
Dzisiaj, dzięki licznym badaniom neuronaukowym, oraz tworzących się na ich podstawie nowych metodach leczenia psychoterapeutycznego wiemy, że specjalista, który ma z sukcesem pomóc umysłowi, musi też leczyć mózg.
Mówiąc inaczej, musi rozumieć jak pod wpływem zarówno dobrych, jak i traumatyzujących doświadczeń rozwojowych, kształtują się i mogą zostać zmienione funkcje mózgu oraz jak ta zmiana przejawia się w funkcjonowaniu umysłu.
Postaram się pokazać te dwie perspektywy: obiektywną, czyli neuronaukową oraz subiektywą, czyli psychologiczną, jako dwa komplementarne paradygmaty rozumienia pacjenta.
Posłużę się w tym celu prezentacją MBT (Psychoterapii Opartej na Mentalizacji), współczesnego nurtu psychodynamicznego, który w twórczy i nowatorski sposób korzysta z obydwu wspomnianych perspektyw. Psychoterapia Oparta na Metalizacji została stworzona z myślą o leczeniu zaburzeń osobowości, głównie typu borderline. Jako że zaburzenia osobowości są zawsze skutkiem złożonej traumy i obejmują w swoim obrazie klinicznym złożone PTSD, twórcy MBT wyraźnie w swoich założeniach opierają się o biologiczną i neuronaukową wiedzę o traumie i jej skutkach.
W trakcie moich zajęć opowiem o tym, jak leczyć nie tylko umysł, ale i mózg, czyli:
– jak dochodzi do rozwojowego uszkodzenia więzi i procesu mentalizacji
– w jaki sposób uszkodzenia te zaburzają funkcjonowanie ludzkiego mózgu
– jakie są kliniczne implikacje tych zmian (np. dla planowania strategii psychoterapeutycznych)
– jak, w kontekście powyższej wiedzy, możemy nowatorsko rozumieć i leczyć zaburzenia osobowości
– opiszę na konkretnych przykładach klinicznych najczęstsze formy załamywania się zdolności do mentalizowania i pokażę najbardziej adekwatne do nich typy interwencji terapeutycznych
– omówię w kontekście mentalizacji, traumy i złożonego PTSD fragmenty pracy klinicznej (zapis video).