Zmiana transformacyjna: proces rekonsolidacji pamięci w praktyce terapii koherencji

Michał Jasiński

Celem warsztatu jest praktyczna prezentacja terapeutycznego procesu rekonsolidacji pamięci w ramach terapii koherencji (coherence therapy), podejścia stworzonego w latach 90-tych i intensywnie rozwijanego w ostatnich dwóch dekadach przez Bruce’a Eckera i Laurel Hulley. Jest to integracyjne podeście doświadczeniowe bazujące na założeniach epistemologii konstruktywistycznej i odkryciach współczesnej neuronauki. 

Centralnym założeniem terapii koherencji jest, znana w psychoterapii nie od dziś, koncepcja spójności symptomu z nieświadomymi, adaptacyjnymi konstrukcjami rzeczywistości, które wymagają jego występowania. Terapeutyczny proces rekonsolidacji pamięci pozwala na transformacyjną zmianę owych konstrukcji, a co za tym idzie, na całkowite ustąpienie symptomów.

Rekonsolidacja pamięci to naturalny dla mózgu proces trwałej zmiany schematów różnego typu. W ciągu ostatnich dwudziestu lat badania neuronaukowe pozwoliły napierw odkryć ten proces, a następnie zdefiniować kroki, których nasz mózg potrzebuje, by przez niego przejść. Bruce Ecker od 2006 roku zajmuje się analizą i przeniesieniem owych odkryć na grunt praktyki klinicznej, promując jednocześnie dialog między neuronaukowcami a psychoterapeutami.

W trakcie warsztatu obejrzymy i przeanalizujemy materiał wideo z procesu terapeutycznego prowadzonego przez Bruce’a Eckera. Materiał ten w przejrzysty sposób pokazuje, jak, krok po kroku, terapeuta przeprowadza klientów przez proces transformacyjnej zmiany nawet najtrudniejszych schematów emocjonalnych, w tym tych powstałych z powodu przeżytej w dzieciństwie traumy relacyjnej i odpowiadających za szereg symptomów charakterystycznych dla stresu posttraumatycznego oraz zaburzonego wzorca przywiązania.

Uczestnicy warsztatu dzięki analizie zapisu wideo dowiedzą się, jakich kroków w ramach procesu terapeutycznego wymaga mózg po to, by doprowadzić do rekonsolidacji pamięci i, co za tym idzie, trwałej, głębokiej zmiany terapeutycznej. Oczywista stanie się różnica między zmianą transformacyjną – prowadzącą do całkowitego usunięcia głęboko zakorzenionych konstrukcji emocjonalnych, a zmianą stopniową, która buduje nowe konstrukcje, nie usuwając jednak tych, które odpowiadają za występowanie symptomów, co z kolei prowadzi do ich nawrotów. Przeprowadzimy też sesję demonstracyjną, będącą rzeczywistą, pierwszą sesją w ramach terapii koherencji.

Opisywana metodyka bazuje w pełni na empirycznej, transteoretycznej wiedzy o procesie rekonsolidacji pamięci. Kluczowe kroki zdefiniowane są jako doświadczenia wewnętrzne, nie zewnętrzne procedury, co daje terapeutom wolnośc w doborze technik prowadzących do owych doświadczeń. Co więcej, te same kroki terapeutycznego procesu rekonsolidacji zostały zidentyfikowane w ramach różnych podejść terapeutycznych dążących do zmiany transformacyjnej. W związku z tym owa mapa jest uniwersalna i może służyć jako szkielet integracji psychoterapii. Jednocześnie proces ten jest istotnym potwierdzeniem i doprecyzowaniem paradygmatu korekcyjnego doświadczenia emocjonalnego oraz wyzwaniem dla teorii wspólnych czynników leczących.