Znaczenie więzi. Zjawiska grupowe w budowaniu więzi u pacjentów mających problem z używaniem substancji

Bożena Maciek – Haściło

Szukając odpowiedzi na pytania o źródło cierpienia pacjenta uzależnionego, przyjmuję, iż z jednej strony substancja reguluje emocjonalny ból, z drugiej jednak ogranicza samego człowieka i zniewala go, stając się przyczyną jego społecznej alienacji. Stanowi odpowiedź na trud relacji z drugim człowiekiem: relacja z substancją jest bardziej przewidywalna i dużo łatwiejsza do kontrolowania niż ryzykowne kontakty z ludźmi. Substancje i zachowania uzależniające często służą więc do wypełnienia próżni spowodowanej brakiem stabilnych więzi międzyludzkich.

Używanie substancji stopniowo uszkadza i tak już wątłą zdolność do budowania relacji. Teoria więzi stoi na stanowisku, że samodzielne regulowanie swoich stanów emocjonalnych jest niemożliwe. Dopóki nadużywający substancji nie rozwiną zdolności zdrowej regulacji afektu w warunkach bezpiecznej relacji, będą zawsze skłonni do tego, by zastępować je obsesyjnymi zachowaniami.

W trakcie warsztatu, opierając się na teorii przywiązania jako wiarygodnego, alternatywnego wyjaśnienia etiologii i leczenia uzależnień, zaprezentuję fragmenty pracy pacjenta w psychoterapii grupowej, omawiając przy tym znaczenie tej formy terapii w pomaganiu osobom uzależnionym. Spróbuję pokazać, że terapia działa z powodu jednej prostej zasady: ekspozycja na ludzi zmienia ludzi. Silne doświadczenie przywiązania zmienia również system nerwowy danej osoby.  

Omówię problemy z używaniem substancji psychoaktywnych i nałogowych zachowań z perspektywy psychodynamicznej, a także znaczenie pracy ze złością w kontekście reparacji więzi.